Trong máy hàn inverter, IGBT là linh kiện công suất thực hiện nhiệm vụ đóng cắt dòng điện ở tần số cao. Ba chân cơ bản của IGBT gồm Gate (G), Collector (C) và Emitter (E). Trong đó, Gate là chân điều khiển quyết định IGBT chuyển sang trạng thái dẫn hay ng...
Cách đo điện trở bằng đồng hồ vạn năng chính xác: Hướng dẫn từ cơ bản đến máy hàn Inverter
Điện trở là một trong những linh kiện điện tử cơ bản nhưng có vai trò rất quan trọng trong máy hàn Inverter, bo mạch điều khiển, mạch nguồn và mạch công suất. Khi điện trở bị đứt, tăng trị số, giảm trị số hoặc cháy, máy hàn có thể xuất hiện nhiều hiện tượng như không khởi động, mất xung điều khiển, báo lỗi hoặc hoạt động không ổn định.
Biết cách đo điện trở bằng đồng hồ vạn năng giúp người sửa chữa nhanh chóng xác định linh kiện còn tốt hay đã hỏng trước khi thay thế.
1. Đo điện trở bằng đồng hồ vạn năng để làm gì?
Phép đo điện trở nhằm xác định giá trị thực tế của linh kiện và phát hiện những trường hợp bất thường.
Thông thường có thể phát hiện:
- Điện trở bị đứt.
- Điện trở bị chập.
- Điện trở tăng trị số.
- Điện trở giảm trị số.
- Điện trở cháy do quá nhiệt.
- Điện trở không còn đúng với giá trị thiết kế.
Đối với máy hàn Inverter, phép đo này đặc biệt hữu ích khi kiểm tra điện trở Gate IGBT, điện trở Gate MOSFET, điện trở công suất, điện trở Snubber, điện trở phân áp và điện trở trong mạch nguồn.
2. Chuẩn bị dụng cụ
Bạn cần chuẩn bị:
1. Đồng hồ vạn năng
Có thể sử dụng đồng hồ số hoặc đồng hồ kim có thang đo Ω.
2. Điện trở cần kiểm tra
Có thể là điện trở rời hoặc điện trở trên bo mạch.
3. Que đo
Thông thường:
- Que đen → COM
- Que đỏ → VΩΩ
Nếu sử dụng đồng hồ tự động chọn thang, thao tác sẽ đơn giản hơn.
3. Nguyên tắc quan trọng trước khi đo
Tuyệt đối không đo điện trở trên mạch đang có điện.
Trước khi đo:
Tắt máy → ngắt nguồn → chờ → kiểm tra điện áp → xác nhận an toàn → tiến hành đo.
Đặc biệt với máy hàn Inverter, tụ DC Bus có thể lưu trữ năng lượng sau khi rút điện.
Không nên chỉ dựa vào thời gian chờ. Phải dùng đồng hồ đo để xác nhận điện áp đã xuống mức an toàn.
4. Cắm que đo đúng vị trí
Trên đồng hồ vạn năng thông thường:
Que đen → COM
Que đỏ → VΩ
Không cắm que đỏ vào cổng đo dòng điện khi đang đo điện trở.
Đây là một lỗi thao tác phổ biến và có thể gây nguy hiểm nếu sau đó người dùng quên chuyển que đo về đúng cổng.
5. Chọn thang đo Ω
Chuyển đồng hồ sang chế độ:
Ω – Resistance
Nếu đồng hồ có thang thủ công, có thể chọn:
- 200 Ω
- 2 kΩ
- 20 kΩ
- 200 kΩ
- 2 MΩ
Tùy theo giá trị điện trở cần đo.
Nếu chưa biết điện trở có giá trị bao nhiêu, có thể bắt đầu từ thang lớn rồi giảm dần để có kết quả phù hợp.
Với đồng hồ auto-range, chỉ cần chọn Ω.
6. Đo một điện trở rời
Đây là trường hợp đơn giản nhất.
Đặt hai que đo vào hai đầu điện trở.
Que đỏ → một đầu
Que đen → đầu còn lại
Với điện trở thông thường không phân cực, đổi vị trí hai que đo không làm thay đổi kết quả đáng kể.
Ví dụ điện trở:
1 kΩ
Nếu đồng hồ hiển thị khoảng:
1.000 Ω
thì giá trị đo phù hợp với trị số danh định, xét theo dung sai của linh kiện.
7. Ví dụ đo điện trở 100 Ω
Giả sử điện trở ghi:
100 Ω ±5%
Khoảng giá trị lý thuyết theo dung sai là:
95 Ω đến 105 Ω
Nếu đồng hồ đo khoảng:
99 Ω
thì kết quả hoàn toàn hợp lý.
Không cần phải đo chính xác tuyệt đối 100,0 Ω.
8. Đo điện trở 1 kΩ
Điện trở:
1 kΩ = 1.000 Ω
Khi đo, đồng hồ có thể hiển thị:
0.99 kΩ
hoặc:
1.01 kΩ
Tùy dung sai và độ chính xác của đồng hồ.
Điều quan trọng là phải so sánh kết quả với dung sai được ghi trên linh kiện hoặc tài liệu kỹ thuật.
9. Nếu đồng hồ hiển thị OL thì sao?
Nếu đồng hồ hiển thị:
OL
hoặc giá trị vượt quá thang đo, có thể có hai khả năng:
- Thang đo đang quá thấp.
- Điện trở bị đứt.
Hãy tăng thang đo và đo lại.
Nếu ở thang phù hợp mà vẫn hiển thị OL, cần kiểm tra lại linh kiện.
10. Nếu đồng hồ hiển thị gần 0 Ω
Nếu điện trở đáng lẽ có giá trị lớn nhưng đồng hồ lại hiển thị:
0 Ω hoặc gần 0 Ω
có thể điện trở bị chập.
Tuy nhiên, nếu đang đo trực tiếp trên PCB, kết quả này chưa đủ để kết luận điện trở hỏng.
Các linh kiện khác mắc song song có thể tạo ra đường dẫn điện làm kết quả đo thấp hơn thực tế.
11. Tại sao đo điện trở trên PCB dễ sai?
Đây là vấn đề rất quan trọng khi sửa máy hàn.
Ví dụ điện trở cần đo là:
10 kΩ
Nhưng trên bo mạch nó có thể được nối với:
- Điện trở khác.
- Tụ điện.
- Diode.
- IC.
- Transistor.
- Cuộn dây.
Các đường dẫn song song có thể làm đồng hồ đo được một giá trị thấp hơn trị số thực của điện trở.
Do đó:
Đo trực tiếp trên PCB chỉ nên dùng để kiểm tra sơ bộ.
12. Cách đo điện trở chính xác trên bo mạch
Nếu kết quả đo bất thường:
Bước 1: Tắt nguồn hoàn toàn.
Bước 2: Xác nhận tụ đã được xả và điện áp an toàn.
Bước 3: Đo điện trở lần đầu.
Bước 4: Nếu kết quả không phù hợp, tháo một chân điện trở khỏi mạch.
Bước 5: Đo lại.
Khi một chân điện trở được tách khỏi mạch, ảnh hưởng của các nhánh song song sẽ giảm đáng kể.
13. Cách kiểm tra điện trở bị cháy
Điện trở cháy có thể xuất hiện:
- Đổi màu.
- Nứt.
- Cháy đen.
- Bong lớp phủ.
- Đứt chân.
- Có mùi khét.
Không nên chỉ nhìn bằng mắt rồi kết luận.
Hãy đo bằng đồng hồ.
Tuy nhiên, nếu điện trở đã cháy nặng, giá trị đo được có thể không còn phản ánh giá trị ban đầu.
Khi đó cần xác định trị số từ sơ đồ, PCB hoặc linh kiện cùng vị trí.
14. Cách kiểm tra điện trở Gate IGBT
Trong máy hàn Inverter, điện trở Gate thường có giá trị tương đối thấp.
Ví dụ có thể gặp các giá trị như:
4,7 Ω, 10 Ω, 22 Ω, 47 Ω...
Nhưng đây chỉ là ví dụ minh họa; không được lấy một giá trị bất kỳ để thay thế.
Khi đo điện trở Gate:
Driver → R Gate → Gate IGBT
cần kiểm tra cả:
- Điện trở Gate.
- Diode Gate nếu có.
- Zener bảo vệ Gate.
- Driver.
- Đường mạch PCB.
Nếu IGBT đã cháy, không nên chỉ thay điện trở Gate rồi cấp nguồn ngay.
15. Cách kiểm tra điện trở công suất
Điện trở công suất thường có thông số như:
100 Ω – 5 W
Khi đo bằng đồng hồ, thiết bị chỉ đo được giá trị Ω, không trực tiếp xác định được điện trở có chịu được 5 W hay không.
Vì vậy cần kiểm tra:
Giá trị Ω + ngoại quan + công suất định mức + tình trạng nhiệt.
Một điện trở đo đúng 100 Ω vẫn có thể không phù hợp nếu công suất định mức không đủ.
16. Đo điện trở thấp cần lưu ý
Ví dụ điện trở:
0,1 Ω
Đồng hồ vạn năng thông thường có thể gặp sai số đáng kể do:
- Điện trở của que đo.
- Điện trở tiếp xúc.
- Độ chính xác của đồng hồ.
Nếu cần đo điện trở rất thấp, nên sử dụng:
- Đồng hồ có chức năng Low Ohm.
- Phương pháp Kelvin 4 dây.
- Thiết bị đo chuyên dụng.
Điều này đặc biệt quan trọng với điện trở Shunt đo dòng.
17. Cách kiểm tra điện trở SMD
Điện trở SMD có thể ghi:
103 → 10 kΩ
472 → 4,7 kΩ
104 → 100 kΩ
4R7 → 4,7 Ω
Tuy nhiên, khi đo trên PCB cũng phải lưu ý các đường dẫn song song.
Nếu trị số đo không phù hợp với mã trên thân, nên cô lập một đầu linh kiện rồi đo lại.
18. Những lỗi thường gặp khi đo điện trở
Lỗi 1: Đo khi mạch còn điện
Không an toàn và có thể làm hỏng đồng hồ.
Lỗi 2: Đo trực tiếp trên PCB rồi kết luận ngay
Có thể bị ảnh hưởng bởi các linh kiện khác.
Lỗi 3: Không biết dung sai
Điện trở 1 kΩ ±5% không bắt buộc phải đo đúng 1.000 Ω.
Lỗi 4: Chỉ kiểm tra Ω
Với điện trở công suất, còn phải xem công suất W.
Lỗi 5: Thay điện trở cháy mà không tìm nguyên nhân
Điện trở mới có thể tiếp tục cháy.
19. Quy trình đo điện trở chuẩn
Có thể ghi nhớ quy trình:
NGẮT → XẢ → ĐO → ĐỐI CHIẾU → CÔ LẬP → ĐO LẠI
Trong đó:
Ngắt: Ngắt nguồn thiết bị.
Xả: Xả các tụ điện theo đúng quy trình.
Đo: Đo điện trở.
Đối chiếu: So sánh với trị số danh định.
Cô lập: Nhấc một chân nếu kết quả nghi ngờ.
Đo lại: Xác nhận kết quả.
20. Bảng chẩn đoán nhanh
| Kết quả đo | Khả năng |
|---|---|
| Gần đúng giá trị danh định | Điện trở có khả năng bình thường |
| Cao hơn nhiều | Có thể tăng trị số hoặc lỗi mạch |
| OL ở thang phù hợp | Có thể điện trở bị đứt |
| Gần 0 Ω bất thường | Có thể bị chập |
| Đo trên PCB thấp hơn trị số | Có thể do mạch song song |
| Điện trở cháy đen | Cần kiểm tra nguyên nhân gây quá tải |
| Điện trở công suất đúng Ω nhưng quá nóng | Cần kiểm tra công suất và điều kiện làm việc |
Lưu ý khi đo điện trở trong máy hàn
Đối với máy hàn Inverter, khu vực DC Bus, IGBT/MOSFET và nguồn công suất có thể tồn tại điện áp nguy hiểm. Chỉ thực hiện phép đo khi đã hiểu rõ quy trình an toàn điện.
Đặc biệt, không dùng đồng hồ ở chế độ Ω để đo một điểm đang có điện áp. Điều này có thể gây hỏng đồng hồ và tạo nguy cơ tai nạn.
Kết luận
Cách đo điện trở bằng đồng hồ vạn năng tương đối đơn giản: chọn đúng chế độ Ω, đặt que đo vào hai đầu điện trở và so sánh kết quả với trị số danh định. Tuy nhiên, khi sửa bo mạch máy hàn, cần đặc biệt chú ý ảnh hưởng của các linh kiện mắc song song.
Đối với những điện trở quan trọng như điện trở Gate, điện trở Snubber, điện trở xả tụ và điện trở Shunt, không nên chỉ nhìn vào một con số Ω mà cần đánh giá cả công suất, vị trí và chức năng của linh kiện trong mạch.
MUA LINH KIỆN ĐIỆN TRỞ MÁY HÀN Ở ĐÂY : https://www.muabanngay.com/stores/linhkienhancat
Chia sẻ:
Các bài viết liên quan
Trong một máy hàn inverter, IGBT là linh kiện công suất đảm nhiệm quá trình đóng cắt dòng điện ở tần số cao. Tuy nhiên, IGBT không thể tự đóng hoặc mở theo ý muốn. Nó cần một mạch điện tử chuyên dụng để tạo và truyền tín hiệu điều khiển đến chân Gate (G).
Trong mạch công suất của máy hàn inverter, IGBT đảm nhiệm nhiệm vụ đóng cắt dòng điện ở tần số cao. Để IGBT hoạt động, mạch điều khiển phải đưa tín hiệu điện áp vào chân Gate (G).
Trong các máy hàn inverter công suất lớn, việc sử dụng IGBT mắc song song giúp nhiều linh kiện cùng đảm nhiệm dòng điện và công suất của tầng nghịch lưu. Đây là giải pháp phổ biến khi một IGBT đơn không đáp ứng được yêu cầu về dòng, nhiệt hoặc công suất.