Khi máy hàn Inverter bị lỗi, việc kiểm tra linh kiện trước khi thay thế giúp xác định chính xác nguyên nhân và tránh tình trạng thay IGBT nhưng máy tiếp tục cháy.

Các linh kiện thường cần kiểm tra gồm: cầu chì, cầu diode, IGBT, MOSFET, diode công suất, tụ điện, điện trở, diode Zener, NTC, relay, cảm biến nhiệt và một số linh kiện trên bo điều khiển.

⚠️ Cảnh báo an toàn trước khi kiểm tra

Máy hàn Inverter có điện áp DC cao nguy hiểm ở khu vực sau cầu diode và tụ bus.

Trước khi đo:

• Rút nguồn điện.
• Chờ máy xả điện.
• Đo xác nhận điện áp trên tụ bus đã về mức an toàn.
• Không chạm tay vào PCB khi chưa xác định mạch đã mất điện.
• Không dùng tua vít chập trực tiếp hai chân tụ để xả.
• Khi chưa có kinh nghiệm, không đo trực tiếp phần sơ cấp đang mang điện.

Các phép đo điện trở/diode dưới đây nên thực hiện khi máy đã được ngắt điện và tụ đã được kiểm tra an toàn.

1. Kiểm tra cầu chì

Đặt đồng hồ ở:

Chế độ thông mạch (Continuity) hoặc thang Ω.

Đo hai đầu cầu chì.

Bình thường

Có thông mạch, điện trở rất thấp.

Bất thường

Không thông mạch hoặc điện trở rất lớn.

Cầu chì tốt:
●────────●
   thông

Cầu chì đứt:
●────X───●
  không thông

Nếu cầu chì đứt, không nên chỉ thay cầu chì rồi bật máy. Cần tìm nguyên nhân gây quá dòng.

2. Kiểm tra cầu diode

Chuyển đồng hồ sang thang Diode.

Cầu diode thường có các chân:

~ ~ + -

Có thể kiểm tra từng diode bên trong theo nguyên lý:

• Một chiều có điện áp thuận.
• Đảo que đo thì phải không dẫn hoặc dẫn rất khác biệt tùy cấu trúc mạch.

Nếu đo thấy hai chiều đều gần 0V giữa một cặp chân tương ứng, có khả năng diode bị chập.

Nếu hai chiều đều không dẫn, có thể diode bị đứt.

Tuy nhiên khi diode vẫn nằm trên PCB, các linh kiện xung quanh có thể làm kết quả đo bị ảnh hưởng.

3. Cách kiểm tra IGBT

Đây là phép kiểm tra rất quan trọng khi máy hàn nổ cầu chì hoặc không lên nguồn.

IGBT thường có ba chân:

G – Gate
C – Collector
E – Emitter

Tuy nhiên thứ tự chân không giống nhau giữa mọi mã IGBT, vì vậy cần xác định đúng datasheet hoặc ký hiệu trên linh kiện.

Kiểm tra cơ bản

Đặt đồng hồ ở thang diode/Ω.

Kiểm tra:

G ↔ E

G ↔ C

Thông thường Gate phải có trở kháng rất cao đối với các cực còn lại khi linh kiện không được kích.

Sau đó kiểm tra:

C ↔ E

Nếu thấy điện trở cực thấp/chập rõ ràng ở cả hai chiều, IGBT có khả năng đã hỏng.

Lưu ý

Phép đo bằng đồng hồ chỉ giúp phát hiện một số lỗi rõ ràng như chập hoặc rò lớn. Không thể khẳng định IGBT hoàn toàn tốt chỉ bằng vài phép đo điện trở.

4. Kiểm tra MOSFET

MOSFET thường có:

G – Gate
D – Drain
S – Source

Tương tự IGBT, cần xác định chính xác chân theo datasheet.

Kiểm tra nhanh

Đặt đồng hồ ở thang diode.

Kiểm tra:

G-S

G-D

Gate thường phải cách ly với Drain và Source.

Sau đó kiểm tra:

D-S

MOSFET thường có body diode, vì vậy một chiều có thể xuất hiện sụt áp diode.

Nếu D-S bị chập gần như 0Ω ở cả hai chiều, MOSFET có khả năng bị hỏng.

5. Kiểm tra diode công suất

Đặt đồng hồ ở thang Diode.

Diode tốt thường:

Một chiều dẫn

Một chiều không dẫn

Ví dụ:

Que đỏ → Anode
Que đen → Cathode
        ↓
     Có sụt áp

Đảo que
        ↓
   Không dẫn

Giá trị cụ thể phụ thuộc loại diode.

Không nên sử dụng một con số cố định để kết luận tất cả diode đều tốt hay xấu.

6. Kiểm tra tụ điện

Có hai loại kiểm tra phổ biến:

Kiểm tra bằng đồng hồ

Có thể phát hiện:

• Chập
• Rò nghiêm trọng.

Kiểm tra chuyên sâu

Sử dụng đồng hồ đo:

• Điện dung
• ESR.

Tụ có thể không phồng nhưng vẫn bị tăng ESR hoặc giảm điện dung.

Đặc biệt với tụ bus và tụ nguồn phụ, kiểm tra ESR có thể rất hữu ích.

7. Kiểm tra điện trở

Đặt đồng hồ ở thang Ω.

Đọc giá trị và so sánh với:

• Mã màu
• Mã in trên linh kiện
• Sơ đồ mạch
• Giá trị thiết kế.

Ví dụ điện trở:

10Ω

nhưng đo thấy:

OL / ∞

→ có khả năng điện trở bị đứt.

Nếu điện trở 10Ω nhưng đo chỉ khoảng:

0Ω

→ cần kiểm tra xem có phải đang đo trong mạch hay không trước khi kết luận.

8. Kiểm tra điện trở Gate

Đây là linh kiện cần kiểm tra khi IGBT/MOSFET bị cháy.

Ví dụ:

Driver
  │
  ▼
R Gate
  │
  ▼
Gate IGBT

Nếu R Gate bị:

• Đứt
• Tăng trị số
• Cháy

thì xung Gate có thể không truyền đúng đến IGBT.

Sau khi IGBT cháy, luôn nên kiểm tra điện trở Gate.

9. Kiểm tra diode Zener

Zener thường được sử dụng trong mạch bảo vệ Gate hoặc nguồn.

Có thể kiểm tra sơ bộ bằng thang diode để phát hiện:

• Chập
• Đứt.

Nhưng để xác định điện áp Zener chính xác, cần nguồn thử và mạch đo phù hợp.

10. Kiểm tra NTC

NTC thường được đặt ở đầu vào nguồn.

Khi nguội, NTC có một giá trị điện trở nhất định.

Khi nhiệt độ tăng, điện trở của NTC giảm.

Có thể đo điện trở khi máy đã ngắt điện.

Nếu NTC:

• Đứt hoàn toàn
• Chập bất thường
• Giá trị sai nghiêm trọng

thì cần kiểm tra lại.

11. Kiểm tra MOV

MOV thường được mắc song song với đường AC.

Kiểm tra bằng đồng hồ chỉ giúp phát hiện một số lỗi như chập rõ ràng hoặc bất thường nghiêm trọng.

Không thể xác nhận đầy đủ khả năng hấp thụ xung của MOV chỉ bằng phép đo điện trở đơn giản.

Nếu MOV bị cháy/nứt:

Không nên chỉ thay MOV.

Cần tìm nguyên nhân xung quá áp hoặc sự cố nguồn đã làm MOV hỏng.

12. Kiểm tra relay

Có hai phần cần kiểm tra:

Cuộn dây

Đo điện trở cuộn dây.

Nếu:

OL / ∞

→ có khả năng cuộn dây bị đứt.

Tiếp điểm

Kiểm tra trạng thái:

NO – Normally Open

NC – Normally Closed

Không cấp điện vào relay nếu chưa xác định đúng điện áp cuộn dây.

13. Kiểm tra quạt

Trước tiên kiểm tra:

• Dây nguồn
• Jack cắm
• Điện áp cấp
• Tình trạng cánh quạt.

Nếu quạt không chạy, không nên kết luận ngay motor quạt hỏng.

Có thể do:

mất nguồn → mạch điều khiển → relay/transistor → dây → quạt.

Một số máy chỉ bật quạt khi nhiệt độ hoặc tải đạt điều kiện nhất định.

14. Kiểm tra cảm biến nhiệt

Cảm biến nhiệt có thể có đặc tính thay đổi điện trở theo nhiệt độ hoặc hoạt động như công tắc nhiệt, tùy loại.

Kiểm tra:

Điện trở/trạng thái → dây → đầu cắm → mạch điều khiển.

Nếu máy báo quá nhiệt ngay khi vừa bật, hãy đặc biệt kiểm tra:

• Cảm biến
• Dây cảm biến
• Jack
• Điện trở kéo lên/kéo xuống
• Mạch đọc tín hiệu.

15. Kiểm tra shunt

Shunt có điện trở rất nhỏ nên đồng hồ thông thường có thể khó đo chính xác.

Không nên chỉ dùng phép đo Ω thông thường để đánh giá toàn bộ tình trạng shunt.

Cần kiểm tra:

• Có cháy không?
• Có nứt không?
• Mối hàn có tốt không?
• Đường mạch có đứt không?
• Tín hiệu đo dòng có hợp lý không?

16. Kiểm tra biến áp xung

Có thể kiểm tra sơ bộ:

• Cuộn dây có đứt không?
• Có chập rõ ràng không?
• Có cháy không?
• PCB quanh chân biến áp có cháy không?

Tuy nhiên chập vòng thường không dễ phát hiện bằng đồng hồ vạn năng.

Muốn kiểm tra chuyên sâu cần thiết bị chuyên dụng hơn.

17. Kiểm tra IC PWM

Không nên kiểm tra IC PWM chỉ bằng phép đo Ω rồi kết luận.

Cần kiểm tra theo chuỗi:

Nguồn cấp IC
      ↓
Điện áp VCC
      ↓
Mạch khởi động
      ↓
IC PWM
      ↓
Tín hiệu Gate/Drive
      ↓
MOSFET
      ↓
Biến áp xung

Nếu IC có nguồn nhưng không có xung, cần kiểm tra tiếp:

• Feedback
• Current sense
• Soft-start
• Mạch bảo vệ
• Các chân điều khiển.

18. Kiểm tra driver IGBT

Khi sửa máy bị cháy IGBT, đây là bước không nên bỏ qua.

Cần kiểm tra:

Nguồn driver → tín hiệu đầu vào → tín hiệu đầu ra → điện trở Gate → Gate IGBT.

Nếu có oscilloscope, việc kiểm tra dạng xung sẽ chính xác hơn nhiều so với chỉ dùng đồng hồ vạn năng.

19. Bảng kiểm tra nhanh

20. Quy trình chẩn đoán máy hàn Inverter

Thay vì tháo tất cả linh kiện ra kiểm tra, có thể đi theo cây chẩn đoán:

                 MÁY HÀN LỖI
                      │
          ┌───────────┴───────────┐
          │                       │
     KHÔNG LÊN NGUỒN          CÓ NGUỒN
          │                       │
          ▼                       ▼
      Cầu chì                Không ra dòng?
          │                       │
          ▼                       ▼
     Cầu diode              PWM / Driver
          │                       │
          ▼                       ▼
       DC BUS                  IGBT
          │                       │
          ▼                       ▼
      Nguồn phụ                Biến áp
          │                       │
          ▼                       ▼
       PWM/IC                  Diode
          │                       │
          ▼                       ▼
     Bo điều khiển            Đầu ra

Nếu máy vừa bật đã nổ cầu chì

Ưu tiên kiểm tra:

MOV → cầu diode → tụ bus → IGBT/MOSFET → diode công suất.

Nếu máy có nguồn nhưng không hàn

Ưu tiên kiểm tra:

Nguồn phụ → PWM → Driver → Gate → IGBT/MOSFET → biến áp → diode đầu ra → mạch hồi tiếp.

Nếu máy hàn được nhưng yếu

Kiểm tra:

DC bus → tụ → IGBT → diode → cuộn cảm → cảm biến dòng → mạch hồi tiếp.

Nếu máy báo quá nhiệt

Kiểm tra:

Quạt → tản nhiệt → cảm biến nhiệt → dây cảm biến → mạch điều khiển.

Sai lầm phổ biến khi kiểm tra máy hàn

❌ Chỉ thay IGBT

IGBT có thể chỉ là hậu quả của lỗi driver hoặc nguồn.

❌ Thấy cầu chì đứt là thay cầu chì

Nếu có chập tầng công suất, cầu chì mới sẽ tiếp tục đứt.

❌ Đo linh kiện ngay trên mạch rồi kết luận

Các linh kiện mắc song song có thể làm sai kết quả.

❌ Dùng đồng hồ để kết luận mọi linh kiện đều tốt

Một số lỗi như ESR tụ, chập vòng biến áp, dạng xung Gate hoặc ripple nguồn cần thiết bị chuyên dụng.

Công thức chẩn đoán dễ nhớ

Nguồn → Bảo vệ → Điều khiển → Driver → Công suất → Đầu ra → Hồi tiếp

MUA LINH KIỆN MÁY HÀN ĐIỆN TỬ Ở ĐÂY : https://www.muabanngay.com/stores/linhkienhancat

cách kiểm tra linh kiện máy hàn, cách kiểm tra linh kiện máy hàn Inverter, kiểm tra IGBT máy hàn, cách kiểm tra IGBT máy hàn bằng đồng hồ, kiểm tra MOSFET máy hàn, cách kiểm tra MOSFET máy hàn, kiểm tra diode máy hàn, cách kiểm tra diode máy hàn, kiểm tra cầu diode máy hàn, kiểm tra tụ máy hàn Inverter, cách kiểm tra tụ máy hàn, kiểm tra điện trở máy hàn, kiểm tra IC máy hàn, kiểm tra mạch nguồn máy hàn, kiểm tra mạch điều khiển máy hàn, kiểm tra linh kiện công suất máy hàn, cách đo linh kiện máy hàn bằng đồng hồ, sửa chữa máy hàn Inverter, chẩn đoán lỗi máy hàn Inverter, hướng dẫn kiểm tra máy hàn Inverter